Print Friendly, PDF & Email

معرفی رشته باستان شناسی

باستان شناسی از یک سو مسیر تاریخ را تعیین می کند و از سوی دیگر مادر تاریخ است. روشن کردن گذشته هر جامعه از جهت مسائل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و یا مذهبی از اصول اساسی این رشته است. هدف از تحصیل در این رشته، تربیت نیروی متخصص و کارآمد برای بررسی و شناسایی آثار تاریخی و کاوشهای باستان شناسی در مناطق مختلف کشور، همچنین تامین کادرهای تحقیقی، فرهنگی و هنری سازمانی مربوط می باشد. رشته باستان شناسی در مقطع کارشناسی به مطالعه آثار باستانی سه دوره پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی می پردازد. دانشجویان در طی چهار سال با آثار باستانی دوران پیش از تاریخ ایران، بین النهرین و مصر و تمدن و فرهنگ اسلامی آشنا می شوند.باستان‌شناس فردی است که در محل‌های باستانی کاوش می‌کند، یافته‌ها را مورد مطالعه قرار می‌دهد و پس از تعیین ارزش مادی و معنوی و تخمین قدمت آثار، آنها را در بازارهای عتیقه به فروش می‌رساند.
در گذشته‌ای نه چندان دور، جامعه ما چنین دیدگاهی نسبت به باستان‌شناس داشت. در واقع مردم باستان‌شناس را با «عتیقه جمع‌کن» یا «عتیقه‌فروش» یکی می‌دانستند. کاری که بسیاری از شاهزادگان و درباریان دوره قاجار و پهلوی به عنوان یک سرگرمی ساده، برای کسب درآمد بیشتر انجام می‌دادند.اما در حقیقت باستان شناس یک تاجر یا عتیقه ‌جمع‌کن نیست. بلکه‌ یک‌ محقق‌ است‌؛
محققی‌ که‌ شواهد لازم‌ را برای‌ تحقیقات‌ خود از طریق‌ بررسی‌ ، پژوهش‌ و کاوش‌ در نقاط‌ مختلف‌ جهان‌ که‌ روزی‌ محل‌ تردد، سکونت‌ یا هر نوع‌ فعالیت‌ انسانی‌ بوده‌ است‌، به‌ دست‌ می‌آورد‌ و سعی‌ دارد تا گذشته‌ را براساس‌ یافته‌های‌ خود بازسازی‌ کند. باستان‌شناسی‌ از یک‌ سو مسیر تاریخ‌ راتعیین‌ می‌کند و از سوی‌ دیگر مادر تاریخ‌ است‌.
در واقع‌ روشن‌کردن‌ گذشته‌ هر جامعه‌ از نظر‌ اقتصادی‌، فرهنگی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ یا مذهبی‌ بدون‌ مراجعه‌ به‌ نظر باستان‌شناسان‌ دشوار یا حتی‌ غیرممکن‌ است‌.باستان‌شناس فردی است که در محل‌های باستانی کاوش می‌کند، یافته‌ها را مورد مطالعه قرار می‌دهد و پس از تعیین ارزش مادی و معنوی و تخمین قدمت آثار، آنها را در بازارهای عتیقه به فروش می‌رساند.در گذشته‌ای نه چندان دور، جامعه ما چنین دیدگاهی نسبت به باستان‌شناس داشت.در واقع مردم باستان‌شناس را با “عتیقه جمع‌کن” یا “عتیقه‌فروش” یکی می‌دانستند. کاری که بسیاری از شاهزادگان و درباریان دوره قاجار و پهلوی به عنوان یک سرگرمی ساده، برای کسب درآمد بیشتر انجام می‌دادند. اما در حقیقت باستان شناس یک تاجر یا عتیقه ‌جمع‌کن نیست. بلکه‌ یک‌ محقق‌ است‌؛ محققی‌ که‌ شواهد لازم‌ را برای‌ تحقیقات‌ خود از طریق‌ بررسی‌ ، پژوهش‌ و کاوش‌ در نقاط‌ مختلف‌ جهان‌ که‌ روزی‌ محل‌ تردد، سکونت‌ یا هر نوع‌ فعالیت‌ انسانی‌ بوده‌ است‌، به‌ دست‌ می‌آورد‌ و سعی‌ دارد تا گذشته‌ را براساس‌ یافته‌های‌ خود بازسازی‌ کند.باستان‌شناسی‌ از یک‌ سو مسیر تاریخ‌ راتعیین‌ می‌کند و از سوی‌ دیگر مادر تاریخ‌ است‌. در واقع‌ روشن‌کردن‌ گذشته‌ هر جامعه‌ از نظر‌ اقتصادی‌، فرهنگی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ یا مذهبی‌ بدون‌ مراجعه‌ به‌ نظر باستان‌شناسان‌ دشوار یا حتی‌ غیرممکن‌ است‌.

 

توانایی‌های‌ لازم :

باستان‌شناس‌ باید علاقه‌مند به‌ کار در طبیعت‌ باشد؛ یعنی‌ اگر جوانی‌ عاشق‌ کاوش‌ و جستجو و کشف‌ مجهولات‌ و نقاط‌ تاریک‌ تاریخ‌ گذشته‌ نباشد، نمی‌تواند در این‌ رشته‌ موفق‌ گردد. داشتن‌ اطلاعاتی‌ مناسب‌ در زمینه‌ تاریخ‌ و جغرافیای‌ ایران‌ و کشورهای‌ همسایه‌ همچنین‌ تسلط‌ به‌ زبان‌ انگلیسی‌ برای‌ دانشجوی‌ این‌ رشته‌ ضروری‌ است‌.

 

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :

در حالی‌ که‌ ما تعداد قابل‌ توجهی‌ فارغ‌التحصیل‌ باستان‌شناسی‌ بیکار داریم‌، بسیاری‌ از آثار باستانی‌ کشور ما هنوز شناسایی‌ و ثبت‌ نشده‌ است‌ و حتی‌ آثار ثبت‌ شده‌ نیز ، به خوبی‌ حفظ‌ یا معرفی‌ نمی‌شوند. در حقیقت با وجود این‌ که‌ در کشور ما زمینه‌های‌ ملی‌ رشته‌ باستان‌ شناسی‌ وجود دارد و باید حداقل‌ در منطقه‌ خاورمیانه‌، باستان‌شناسی‌ ما حرف‌ اول‌ را بزند اما متأسفانه‌ در زمینه‌ مطالعات‌ باستان‌شناسی‌ بسیار ضعیف‌ عمل‌ می‌کنیم‌. به‌ همین‌ دلیل‌ به‌ داوطلبان‌ آزمون‌ سراسری‌ توصیه‌ می‌شود که‌ اگر می‌خواهند وارد دانشگاه‌ شوند تا بعد از لیسانس‌ پول‌ یا کار راحتی‌ به‌ دست‌ بیاورند، رشته‌ باستان‌شناسی‌ را انتخاب‌ نکنند؛ چون‌ حداقل‌ در سطح‌ لیسانس‌ موقعیت‌ کاری‌ این‌ رشته‌ بسیار محدود است. اما اگر عاشق‌ و شیفته‌ تاریخ‌، تمدن‌ و فرهنگ‌ کشورشان‌ هستند، بدانند که‌ این‌ رشته‌ آنها را راضی‌ خواهد کرد.

 

زمینه های کاری باستان شناسی

فارغ التحصیلان این رشته با آموزش های نظری و عملی و مهارت هایی که در طی کار آموزی های خود کسب می نمایند قادر خواهند بود در انجام مطالعات و پژوهشهای باستان شناسی از شناسایی و بررسی تا گمانه زنی و کاوش باستان شناسی مشارکت داشته، بصورت عضو هیأت های پژوهشی و کارشناس همکاری نمایند.